Sgraffito Tegel Maken: Herfstblad Krassen in Luchtdrogende Klei

Bij sgraffito kras je met een scherp voorwerp door de bovenste kleurlaag, zodat de laag eronder zichtbaar wordt. Met luchtdrogende klei, acrylverf in twee kleuren en een gutsje maak je zo een herfsttegel met een bladmotief.

Aanvullende techniekbronnen zijn Sgraffito: hoe doe je dat? en Boetseren met boetseerklei voor beginners.

In het kort

Je rolt een tegel uit klei, schildert er een contrasterende kleurlaag op en krast je tekening vrij. Het is een gemakkelijk project, ook als je nog nooit met klei werkte. De techniek vraagt geen kracht maar geduld: wie rustig krast, krijgt de mooiste lijnen. Luchtdrogende klei heeft geen oven nodig en het werkstuk is puur decoratief.

Wat heb je nodig?

• Luchtdrogende klei, voor 4 tegels van 10 bij 10 centimeter en 1 centimeter dik ongeveer 600 gram
• Acrylverf in twee contrasterende kleuren, bijvoorbeeld terracotta en gebroken wit
• Een gutsje of keramieknaald (een satéprikker of lege balpen werkt ook)
• Een deegroller of rolstok en twee gelijke latjes van 1 centimeter dik als rolhulpen
• Een mesje of craftmes
• Een liniaal en een potlood
• Bakpapier of een snijmat als ondergrond
• Een zacht kwastje van 12 millimeter
• Fijn schuurpapier, korrel 220 of fijner
• Matte vernis
• Zelfklevende viltjes
• Een echt esdoorn- of eikenblad als voorbeeld

Stap voor stap

Stap 1: Kneed de klei en rol ze uit Kneed de klei twee tot drie minuten grondig tot ze soepel aanvoelt en geen luchtbelletjes meer bevat. Leg de twee latjes links en rechts van je werkstuk en rol de klei ertussen uit tot een gelijkmatige plaat van 1 centimeter dik. De latjes voorkomen dat het midden dunner wordt dan de randen.

Stap 2: Snijd de tegels en strijk de randen glad Meet met de liniaal vier vierkanten van 10 bij 10 centimeter af en snijd ze met het mesje uit de plaat. Doop je vingertop in een beetje water en strijk de gesneden randen zachtjes glad, zodat er geen scheurtjes ontstaan tijdens het drogen.

Stap 3: Laat de tegels vocht uitwasemen Laat de tegels onder een theedoek rusten tot ze leerhard zijn, ongeveer 1 tot 2 uur afhankelijk van de warmte in je keuken. De tegel is klaar voor de volgende stap als hij nog licht meegeeft bij een drukje maar niet meer aan je vingers plakt. Verf op te natte klei smeert, op te droge klei springt de verflaag later makkelijk.

Stap 4: Teken het bladmotief voor Leg een echt blad midden op de tegel en volg de omtrek met een potlood of de punt van een prikker. Teken in dunne lijnen, die verdwijnen straks onder de verf en dienen als richtlijn voor het krassen. Verwijder het blad en controleer of de vorm mooi in het vierkant staat, met rondom minstens 2 centimeter rand.

Stap 5: Breng de contrasterende verflaag aan Roer de acrylverf goed door en breng met het kwastje een eerste dunne laag aan over de hele tegel, ook over de hulplijnen. Laat die laag ongeveer 20 minuten drogen en breng dan een tweede laag aan, kruislings geborsteld voor een egale dekking. De verflaag hoeft niet dik: een dunne laag krast het zuiverst weg.

Stap 6: Kras je tekening vrij Wacht tot de verf matdroog is, na ongeveer 15 tot 30 minuten. De verf glimt dan niet meer maar voelt nog licht elastisch aan. Kras met het gutsje voorzichtig langs de omtrek van het blad en haal daarna de binnenkant weg in lange, rustige streken. Onder de verf komt de natuurlijke kleur van de klei terug. Kras daarna de nerven van het blad als fijne lijnen.

Stap 7: Werk af met schuren, vernis en vilt Laat de tegels volledig drogen, minimaal 24 uur en bij vochtig weer tot 48 uur. Schuur de randen en hoeken licht bij met fijn schuurpapier tot ze zacht aanvoelen. Breng voor een warme uitstraling twee dunne lagen matte vernis aan met een korte pauze ertussen en volg daarbij de aanwijzingen op de verpakking. Plak ten slotte vier viltjes onder elke tegel, dan schuiven ze niet en krassen ze je tafelblad niet.

Variaties

• Maak vier tegels met vier verschillende bladvormen: esdoorn, eik, beuk en berk, als een herfsttafereel op een dienblad of de vensterbank.
• Wissel van kleur: diepblauwe verf op grijze klei geeft een koele Scandinavische uitstraling, mosterdgeel op terracotta najaarswarmte.
• Laat de natuurlijke klei rond het blad zichtbaar en kras binnenin kleine sterretjes of maantjes.
• Kies andere motieven, zoals de contour van een vogel, een boeket tulpen of je initialen.
• Combineer sgraffito met een afdruk: druk eerst een blad in de natte klei en kras daarna rond de gedrukte nerven.

Tips

• Kies het moment van krassen zorgvuldig. Is de verf te nat, dan smeert ze uit. Is ze te droog, dan brokkelt de laag af. Test eerst op een hoekje van de tegel. Blijft de kras schoon en scherp, dan is het moment goed.
• Werk met een scherpe punt. Een bot gutsje scheurt de verflaag. Veeg de punt om de paar minuten schoon met een vochtige doek.
• Scheuren de randen van het motief in tijdens het krassen, dan kan de verflaag te dik zijn. Dunne lagen hechten beter en laten zich vloeiender weghalen.
• Zet de tegels tijdens het drogen niet op een verwarming of in de felle zon. Droog ze gelijkmatig aan de lucht en keer ze halverwege een keer, dat voorkomt kromtrekken en haarscheurtjes. Dek ze af met een losse doek tegen stof, maar laat de zijkanten vrij.
• Acrylverf hecht goed op luchtdrogende klei en is na het drogen watervast. Het werkstuk blijft decoratief.

Tot slot

Met één tegel, twee kleuren en een scherp puntje maak je een herfsttegel die er ingewikkelder uitziet dan hij is.

Verder lezen: Bladafdruk in Luchtdrogende Klei: Herfstschijf Ophangen als Wanddecoratie. · Klei Tags en Ornamenten Maken met Stempels: Lichte Zelfdrogende Hangers voor Beginners. · Keramiek Dienblad Maken met de Uitroltechniek: Zelf een Decoratief Blad Vormen. · Kandelaar Maken van Luchtdrogende Klei: Warme Sfeer voor Herfstavonden.