Punniken voor beginners: een zacht koord in herfstkleuren

Punniken is een handwerktechniek waarbij je op een klein klosje met haakjes een hol, gebreid koord maakt. Je legt telkens een nieuwe draad boven een bestaande lus en haalt de onderste lus over het haakje. Met een klosje met 4 haakjes en glad garen kun je rustig beginnen. Dit is een oefenproject voor je eerste zachte koord, zonder ijzerdraad, kralen of ingewikkelde toepassingen.

De punnikuitleg van Elke Wellens bij Het Haakbeest behandelt de basis met een klosje met vier haakjes.

In het kort

De moeilijkheid is eenvoudig, met extra aandacht bij het opzetten en afhechten. Je maakt een soepel oefenkoord in een kleur, bijvoorbeeld roestbruin of okergeel. Warme herfstkleuren zoals kastanjebruin, honinggeel en mosgroen passen bij het seizoen. De afmetingen zijn richtpunten voor een eerste proefje. Begin klein en controleer hoe je klosje en garen samenwerken.

Wat heb je nodig?

• Een houten punnikklosje met 4 haakjes en een passend punnikhaakje (bij sommige klosjes zit het haakje al bij)
• Een bol glad garen, licht of middeldonker, waarvan je de afzonderlijke lussen goed ziet
• Een borduurnaald met stompe punt en ruim oog
• Een schaar, meetlint en potlood

Zeer pluizig, zwart of sterk wisselend garen maakt je eerste steken moeilijker leesbaar. Controleer of het koord vrij door de opening kan zakken. Voel of hout en metaal glad zijn, want bramen beschadigen garen. Gebruik een passend punnikhaakje, geen scherpe keukenprikker.

Stap voor stap

Stap 1: Maak je werkplek overzichtelijk Leg het klosje binnen bereik en zet het garen in een schaaltje. Zorg voor goed licht op de haakjes. Ontspan je schouders en ondersteun je onderarmen.

Stap 2: Breng de begindraad door het klosje Neem ongeveer 15 centimeter begindraad en steek die van boven naar beneden door de middenopening. Het losse uiteinde hangt onderaan, de werkdraad loopt bovenaan naar de bol. Met een lange, passende haaknaald kun je de draad van onderaf grijpen. Forceer geen gereedschap dat te breed is voor de opening.

Stap 3: Zet vier lussen op Kies een starthaakje en noteer op een papiertje waar het zit. Sla de werkdraad eenmaal rond dat haakje, zodat een lus rond de voet ligt. Werk in wijzerzin verder en sla de draad op dezelfde manier rond de drie volgende haakjes. Laat de verbindingsdraad tussen de haakjes aan de kant van de middenopening lopen. Nu staat op elk haakje een lus, 4 lussen in totaal. Trek ze niet zo strak dat je ze straks nauwelijks kunt optillen.

Stap 4: Maak de eerste steek Leg bij het starthaakje de werkdraad aan de buitenkant boven de bestaande lus. Je ziet nu twee draadjes boven elkaar. Pak met het punnikhaakje alleen de onderste lus, til die over de nieuwe draad en over de top van het haakje en laat haar naar de middenopening zakken. De nieuwe draad blijft als enige lus op dat haakje staan. Je draait de werkdraad bij deze herhaling dus niet opnieuw helemaal rond het haakje.

Stap 5: Werk een volledige ronde Ga in dezelfde richting naar het volgende haakje. Leg opnieuw de werkdraad boven de bestaande lus en haal alleen de onderste lus over. Herhaal dit bij alle vier de haakjes. Na een volledige ronde staat nog steeds op elk haakje een lus, niet twee.

Stap 6: Herhaal en beoordeel je proefje Blijf ronde na ronde dezelfde vier handelingen uitvoeren. Na enige tijd komt het gebreide koord uit de onderkant. Bekijk de eerste 5 centimeter: zakt het koord gemakkelijk, zijn de lussen herkenbaar en kun je de onderste lus zonder kracht optillen, dan kun je doorgaan. Voelt alles strak, maak de nieuwe draad wat losser. Blijft het koord vastzitten, stop dan en controleer de opening en de garendikte. Forceer niets.

Stap 7: Kies het moment om te stoppen Voor deze oefening kun je stoppen wanneer ongeveer 25 centimeter koord onder het klosje zichtbaar is. Er zit ook een stuk in het klosje, dus het afgewerkte koord wordt langer. Meet de lengte pas na het afhechten, wanneer het koord ontspannen ligt. Wil je pauzeren, voltooi dan eerst de ronde tot het starthaakje. Leg het klosje veilig neer met de werkdraad los naast de bol en zorg dat de lussen niet ongemerkt over de toppen schuiven.

Stap 8: Sluit het uiteinde af Stop wanneer op elk haakje een lus staat. Knip de werkdraad af met ongeveer 15 centimeter over en rijg het uiteinde door een borduurnaald. Steek de naald van onder naar boven door de eerstvolgende lus en vervolgens door de drie overige lussen, in dezelfde volgorde als tijdens het punniken. Laat de lussen eerst op hun haakjes terwijl je de draad doorrijgt en controleer of alle vier gevangen zijn. Haal ze daarna voorzichtig van de haakjes en trek de draad geleidelijk aan, zodat de opening sluit. Werk het uiteinde door verschillende steken weg, zonder het koord samen te trekken, en knip daarna het overschot af.

Stap 9: Controleer en bewaar je koord Werk ook de begindraad netjes weg. Kijk of beide uiteinden gesloten blijven wanneer je er zacht aan voelt. Meet het koord zonder uit te rekken. Noteer garen, klosje en eindlengte, zodat je een volgend proefje kunt vergelijken.

Variaties

• Begin met een kleur tot je de lussen vlot herkent. Maak daarna afzonderlijke koorden in drie herfsttinten.
• Leg korte koorden los in bogen op een dienblad als kleurstudie. Dat is een tijdelijke schikking.
• Gebruik een koord als zachte versiering rond een dicht cadeaudoosje. Probeer eerst met een leeg doosje of lengte en knoop passen en draag het geschenk nooit aan het koord.

Tips

• Hou losse koorden buiten bereik van kleine kinderen en huisdieren. Gebruik ze niet als speelgoed, draagriem of bevestiging voor zware voorwerpen. Leg garen niet bij kaarsen, verwarming of andere warmtebronnen.
• Na de opzet leg je de werkdraad voor het haakje, boven de bestaande lus. Opzetten en verder punniken zijn niet dezelfde beweging.
• Controleer de vier lussen voor je het werk losneemt. Een overgeslagen lus kan het uiteinde laten loskomen.
• Gebruik niet je favoriete haaknaald om langs metalen haakjes te schrapen. Een passend punnikhaakje is praktischer.
• Stop zodra je handen verkrampen.

Tot slot

Forceer niets: een klein proefje opnieuw beginnen is beter dan harder trekken.

Verder lezen: Kwastjes maken van restjes garen voor een herfstslinger. · Ribbelsteek Sjaal Breien voor Beginners: Jouw Eerste Sjaal Stap voor Stap.