Herfstschriftje zelf binden met een eenvoudige driegaatsbinding

Een klein schrift maken past bij het plezier van werken met papier: je kiest zelf kleur en materiaal en ziet snel resultaat. Het schrift hoeft niet meteen vol. Eén zin over een wandeling of een getekend blad is al een begin. Alle vellen worden in één rugvouw gebonden, zodat je je kunt concentreren op drie gaatjes en één overzichtelijke draadroute.

In het kort

• Niveau: eenvoudig vouwwerk; de draadroute vraagt even aandacht
• Formaat: ongeveer 14,8 bij 21 cm, gemaakt van dubbelgevouwen A4-vellen
• Inhoud: acht binnenvellen geven 32 beschrijfbare pagina's, de omslag telt niet mee
• Maak eerst een proefje met twee vellen om de draadroute te leren

Wat heb je nodig?

• een klein pak A4-schrijf- of tekenpapier van ongeveer 90 tot 120 g/m², waarvan je acht vellen gebruikt
• twee A4-vellen soepel karton van ongeveer 180 tot 220 g/m². Eén wordt de omslag, het tweede dient voor een proef of een volgend schrift
• dun boekbindgaren, waarvan je ongeveer 70 cm afknipt
• een potlood of fijne schrijfpen voor de eerste versiering
• restpapier voor de prikmal en kleurproefjes
• een naald, een prikpen, liniaal, schaar, vouwbeen, papierklemmen en een stevige prikmat

Kies een naald waarvan het oog met de draad door een klein proefgaatje past. Een stompe boekbindnaald is geschikt voor vooraf geprikte gaten. Duw ze niet door ongeprikt karton. Dik koord maakt onnodig grote gaten. Neem voor het eerste schrift soepel, egaal papier en geen mengeling van kwetsbare oude bladzijden.

Stap voor stap

Stap 1: Kies waarvoor je het schrift gebruikt Bepaal één eenvoudig doel: een wandelboekje, een verzameling korte herinneringen of een plek voor potloodschetsen. Voor schrijven en licht tekenen is het voorgestelde papier een bruikbaar begin. Natte schildertechnieken vragen ander papier en een aparte proef. Test je pen op een restje. Kijk naar uitvloeien en naar doorschijnen op de achterkant. Kies een donkere inkt die goed afsteekt tegen het papier.

Stap 2: Vouw de binnenvellen afzonderlijk Leg een A4-vel met de lange zijde horizontaal en breng de korte zijden naar elkaar. De vouw loopt over de hoogte van 21 cm. Lijn eerst de hoeken uit en druk dan vanuit het midden naar boven en beneden aan. Gebruik een vouwbeen of de gladde achterkant van een schone lepel. Vouw alle acht vellen apart, want een hele stapel tegelijk vouwen geeft sneller verschuivingen. Schuif de gevouwen vellen daarna in elkaar, niet als losse boekjes op elkaar.

Stap 3: Voeg de omslag toe Vouw het karton op dezelfde manier en leg het om het katern. Het gesloten schrift is ongeveer 14,8 cm breed en 21 cm hoog. Binnenste velranden kunnen een beetje uitsteken doordat ze verder rond de rug moeten. Dat is bij deze eenvoudige uitvoering aanvaardbaar. Probeer de gesloten stapel niet met een gewone schaar gelijk te knippen. Voor een eerste schrift is een licht onregelmatige voorrand beter dan beschadigde pagina's. Klemt het geheel of veert het sterk open, gebruik dan minder of dunner papier.

Stap 4: Maak een duidelijke prikmal Neem een strook restpapier van 21 cm hoog en markeer daarop drie punten: op 2 cm, 10,5 cm en 19 cm vanaf de bovenrand. Zo liggen de buitenste gaatjes elk 2 cm van het uiteinde en het middelste precies halverwege. Noem de posities boven, midden en onder. Leg de mal in de binnenste rugvouw en lijn de bovenranden uit. Zet het katern met papierklemmen vast, met restpapier onder de klemmen tegen afdrukken. Alle lagen moeten op hun plaats blijven.

Stap 5: Prik de drie gaatjes Leg het opengeslagen schrift op een geschikte prikondergrond. Een oude dikke catalogus kan onder de rug helpen ondersteunen, met daaronder een stevige prikmat. Hou je vingers nooit achter de prikplek en werk niet op je schoot. Prik vanuit het midden door de rugvouw naar buiten, op de drie markeringen. De opening moet net groot genoeg zijn voor naald en draad. Vraagt de stapel veel kracht, stop dan en prik kleinere groepjes met dezelfde mal. Controleer voor het samenvoegen of de gaten overeenkomen.

Stap 6: Begin in het middelste gaatje Knip 70 cm draad af en rijg de naald. Maak nog geen knoop. Steek vanuit de binnenkant door het middelste gaatje naar buiten. Laat aan de binnenkant ongeveer 10 cm draad loshangen en hou dat uiteinde vast. Ga aan de buitenkant omhoog en steek door het bovenste gaatje naar binnen. Trek rustig door tot de draad langs de buitenrug ligt. Trek niet aan het losse beginstuk en snoer het papier niet samen.

Stap 7: Ga naar onder en terug naar het midden Je naald zit nu binnenin bij het bovenste gaatje. Breng haar langs de binnenvouw helemaal naar het onderste gaatje en sla het middelste over. Steek onderaan van binnen naar buiten. Ga buitenlangs terug naar het middelste gaatje en steek daar naar binnen. Binnenin heb je nu twee losse uiteinden bij het midden en één lange draad tussen het bovenste en onderste gaatje. Prik bij die laatste doorgang niet door de bestaande draad.

Stap 8: Knoop rond de lange middendraad Leg één los uiteinde links en het andere rechts van de lange draad in de binnenvouw. Zo omvat de knoop die lange draad. Trek de zichtbare draadstukken voorzichtig en gelijkmatig aan. Het papier moet ontspannen blijven liggen. Maak met de twee uiteinden een platte knoop: eerst rechts over links, daarna links over rechts. Knip na controle de uiteinden terug tot ongeveer 2 cm. De knoop zit binnenin bij het middelste gaatje. Buiten zie je draad van boven naar midden en van midden naar onder.

Stap 9: Controleer en geef het schrift een begin Blader rustig door het schrift en controleer of elk vel vastzit. Bij een losse binding maak je de knoop opnieuw. Harder aantrekken lost een verkeerde draadroute niet op. Scheurt een gaatje, vervang dan het beschadigde vel en onderzoek of draad of spanning te groot is. Teken op de omslag één eenvoudig blad en schrijf binnenin de datum. Begin bijvoorbeeld met drie woorden over het weer. Je hoeft geen fraaie handlettering te beheersen om er iets persoonlijks van te maken.

Variaties

• een wandelreeks waarin je telkens een plaats, datum en klein detail noteert
• een rustige omslag in mosgroen met alleen de draad in roestkleur als accent
• een cadeau met op de eerste pagina een gedeelde herinnering
• samen met vriendinnen: iedereen bindt hetzelfde formaat met een eigen omslagkleur

Beperk opgeplakte versiering tot enkele dunne papierstukjes. Veel foto's, knopen of dikke bladeren maken een schrift zonder extra rugruimte snel bol. Teken een gevonden blad liever na dan het vochtig tussen de pagina's te leggen. Laat inkt en lijm volledig drogen voor je het schrift sluit.

Tips

Boekbindster en kunstenaar Vanessa Oliver-Lloyd beschrijft in haar uitleg over een eenvoudige driegaatsbinding hoe gelijke, gevouwen vellen een klein boekje vormen. Ze noemt ook borduurgaren als mogelijkheid. Test eerst de combinatie van draad, naaldoog en prikgaatje, want niet elke dikke borduurdraad past bij elk papier. De binduitleg van Syl Schulze laat zien waarom beide uiteinden aan weerszijden van de lange draad horen. Je beginzijde bepaalt ook waar de eindknoop komt. Hier begin je binnenin, zodat er geen losse knoop op de buitenrug zit. Gebruik tijdens het oefenen contrasterend garen. Zet een lamp naast het werkvlak en verdeel vouwen en naaien gerust over twee momenten.

Op de website van Creatief Schrijven staat een herfstcursus waarin schrijven, tekenen en collage samenkomen.

Tot slot

Drie gaatjes en één draad zijn genoeg voor een klein schrift dat je zelf hebt gebonden.

Verder lezen: Herfstalbum maken met fotokaartjes aan een boekbindring. · Fotohoekjes vouwen voor je herfstalbum: zonder lijm op de foto.