Botervloot maken van luchtdrogende klei: stap voor stap je eigen ontwerp

Een botervloot is een schaaltje met deksel waarin je boter zacht en vers op tafel bewaart. In deze gids boetseer je er zelf een van luchtdrogende klei: je rolt plakken, vormt een bodem met een opstaande wand en maakt een los deksel met knop. Het geheel droogt aan de lucht, zonder oven, en je werkt het af met acrylverf en vernis.

Meer materiaalinformatie staat bij Pipoos - luchtdrogende klei en prijzen; controleer de actuele productspecificaties.

In het kort

• Geschikt voor beginners; door de droogtijd verdeel je het werk over enkele dagen
• De bodem meet 16 bij 11 cm, de wanden staan 4 cm hoog en het deksel krijgt een ronde knop
• Wand en bodem verbind je met de kras- en slibtechniek
• Luchtdrogende klei is niet van nature voedselveilig: bewaar de boter in zijn papiertje

Wat heb je nodig?

• Luchtdrogende klei, wit, ongeveer 500 gram; voor bodem, wand en deksel van dit formaat gebruik je circa 400 gram, met 500 gram heb je speling voor de knop
• Deegroller of een gladde fles
• Scherp snijmes of hobbymesje
• Karton, potlood en schaar voor het sjabloon
• Bakje water en een klein kwastje voor het slib
• Bakpapier of een plastic onderlegger
• Schuurblokje met fijne korrel
• Acrylverf in twee of drie kleuren
• Acrylvernis, mat of glans
• Zelfklevende viltstukjes voor de onderkant
• Optioneel: een stukje kant, een blad of knopen voor een afdruk in de klei

Stap voor stap

Stap 1: Kneed de klei en rol plakken uit

Verwarm de klei in je handen en kneed enkele minuten tot een soepele bal zonder luchtbelletjes. Leg een handvol apart onder een vochtige doek, voor het knopje en de verbindingen. Rol de rest tussen twee stukken bakpapier uit tot een gelijkmatige plak van 5 mm. Rol in verschillende richtingen en keer het bakpapier af en toe om, dan wordt de dikte overal gelijk. Controleer de dikte met een liniaal of een houtje van 5 mm.

Stap 2: Knip het sjabloon en snijd de bodem

Teken op karton een ovaal van 16 bij 11 cm en knip die netjes uit. Leg het sjabloon op de plak en snijd de ovaal uit in een vloeiende beweging; trek het mes niet heen en weer, dan krijg je de netste rand. Zet de bodem apart op bakpapier en dek hem af met een doek.

Stap 3: Snijd de wandstrook en bevestig die rondom

Rol een tweede plak van 5 mm en snijd een strook van 45 bij 5 cm. Kras met het mes kruisende lijntjes op de buitenrand van de bodem, over ongeveer 5 mm breed, en kras ook de onderkant van de strook in. Meng wat klei met water tot een dik papje, het slib. Breng slib aan op beide gekraste delen, zet de strook rechtop op de rand van de bodem en druk de verbinding stevig aan. Laat de naad iets overlappen en knip het teveel weg.

Stap 4: Strijk de naden glad en werk de rand af

Doop je vinger in water en strijk de binnen- en buitennaad glad. Controleer of de wand overal even hoog is en snijd bij waar nodig. Druk de bovenrand van de wand voorzichtig iets naar buiten: zo krijgt het deksel straks een natuurlijk rustpunt.

Stap 5: Maak het deksel op maat

Rol een derde plak van 5 mm en snijd met een tweede sjabloon een ovaal van 18 bij 13 cm, overal 1 cm groter dan de opening. Kras de onderrand van deze ovaal rondom in, kras ook een strook van 1,5 bij 40 cm in en verbind die met slib onder de rand van het deksel. Zo ontstaat een klein randje naar beneden dat straks binnen de wand valt en het deksel op zijn plaats houdt.

Stap 6: Vorm de knop en werk hem aan

Rol van de apart gelegde klei een bolletje van ongeveer 3 cm doorsnede, of vorm een klein blaadje. Kras de onderkant van de knop en het midden van het deksel in, breng slib aan en druk de knop stevig vast. Maak de verbinding glad met een vochtige vinger en laat de knop even staan tot hij zijn vorm houdt.

Stap 7: Droog, schuur, verf en vernis

Laat de vloot en het deksel apart drogen, elk op eigen bakpapier, en keer beide na 24 uur om zodat ze gelijkmatig drogen. Houd de droogtijd op de verpakking van je klei aan; reken op minstens 48 uur. Volledig droge klei voelt niet koel of vochtig aan en klinkt dof als je er zachtjes op tikt. Schuur daarna alle randen glad met het schuurblokje en verwijder het stof met een droog kwastje. Verf met twee dunne lagen acrylverf en laat elke laag drogen. Sluit af met twee dunne lagen vernis, ook op de onderkant, en plak als laatste de viltstukjes onder de bodem.

Variaties

• Een rechthoekige vloot van 18 bij 10 cm voor vierkante boter, met dezelfde stappen en een aangepast sjabloon
• Gemarmerde klei: kneed een deel terracotta klei door de witte voor een uniek aderpatroon
• Druk een stukje kant, een blad of een grote knoop in het natte deksel voor een subtiel relief
• Gedempte tinten zoals okergeel, oudroze of saliegroen, of juist strak gebroken wit
• Een mini-versie van 12 bij 8 cm voor kruidenboter op een feestelijke tafel
• Je initiaal in een klein plaquetteje op het deksel, naast de knop

Tips

• Dek alle klei die je even niet gebruikt af met een vochtige doek; uitgedroogde klei scheurt bij het uitrollen.
• Voer elke verbinding dubbel uit: eerst krassen, dan slib, en vlak voor het samendrukken nog een druppel slib.
• Rol nooit dunner dan 4 mm; dunne plakken krimpen en scheuren sneller langs de randen.
• Laat de vloot langzaam drogen bij kamertemperatuur, niet op de verwarming of in de felle zon.
• Leg het deksel pas op de vloot als beide volledig uitgehard zijn; stukken die samen drogen, groeien aan elkaar vast.
• Laat de boter in zijn papiertje. Luchtdrogende klei is poreus en ook gewone acrylvernis maakt hem niet voedselveilig. Wil je boter toch rechtstreeks op de klei leggen, gebruik dan een voedselveilige tweecomponentenvernis en laat die volledig uitharden volgens de gebruiksaanwijzing.
• Vernis in dunne lagen; een te dikke laag trekt weg en wordt troebel.
• Klemt het deksel, schuur dan het binnenrandje beetje bij beetje bij. Zit het te ruim, maak dan met klei en slib een dun randje extra aan de binnenkant.
• Niet in de vaatwasser en niet laten weken: spoel kort af met lauw water en droog meteen af.

Tot slot

Neem de tijd voor de naden en het drogen; dat bepaalt hoe lang de vloot meegaat. Wil je daarna verder kleien, dan kun je met dezelfde uitroltechniek een kandelaar of een theelichthouder proberen.

Verder lezen: Kandelaar Maken van Luchtdrogende Klei: Warme Sfeer voor Herfstavonden. · Keramiek Dienblad Maken met de Uitroltechniek: Zelf een Decoratief Blad Vormen. · Theelichthouder Maken van Luchtdrogende Klei: Sfeervol Keramiekproject.